การเสียชีวิต

ถ้าจะสรุปการตายของสุนทรภู่จากหนังสือต่าง ๆ ที่มีการเขียนถึง สรุปได้ดังต่อไปนี้




-สุนทรภู่ตายที่ไหน ความคิดเห็นแยกเป็น 2 ฝ่าย คือ เสียชีวิตในเขตประราชฐานกับเสียชีวิตที่บ้านสวน




-สุนทรภู่ตายเพราะเหตุใดสุนทรภู่จะป่วยตายหรือแก่เฒ่าตายไปตามวัยไม่มีหลักฐานอ้างอิง หรือมีการกล่าวถึงเลย

-สุนทรภู่ตายเมื่อไร ปรากฏว่า วันกับเดือน ไม่มีการกล่าวอ้างถึง มีแต่ปีพุทธศักราชเท่านั้น ซึ่งแยกปีพุทธศักราชที สุนทรภู่เสียชีวิต เป็น 2 ฝ่าย คือ ปี พ.ศ.2398 กับ ปี พ.ศ.2410

-หรือสุนทรภู่เสียชีวิตเมื่ออายุ 70 ปี กับ สุนทรภู่เสียชีวิตอายุ 80 ปีขึ้นไป สรุปจึงเป็นเรื่องที่แปลกแต่จริงที่ปีที่สุนทรภู่เสียชีวิตไม่ตรงกัน สุนทรภู่ตายปีใดกันแน่ยังไม่มีข้อยุติจนกระทั่งทุกวันนี้ ดังนั้นสุนทรภู่ ท่านจึงตาย 2 ครั้ง ด้วยเหตุดังกล่าว

ตัวอย่าง ประเภท สุภาษิต

สุภาษิตสอนหญิง


              มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับการปฏิบัติตนให้เป็นกุลสตรีของผู้หญิงไทย โดยเริ่มตั้งแต่การเลือกคู่ครอง การทำหน้าที่ในฐานะภรรยาที่ดีของสามี และแม่ที่ดีของลูก ซึ่งสุภาษิตสอนหญิงนี้ได้รับความนิยมมาจนถึงปัจจุบัน


ตย.


มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท


อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์


จงใช้น้อยกินน้อยค่อยบรรจง


อย่าจ่ายลงให้มากจะยากนาน


ไม่ควรซื้อก็อย่าไปพิไรซื้อ


ให้เป็นมื้อเป็นคราวทั้งคาวหวาน


เมื่อพ่อแม่แก่เฒ่าชรากาล


จงเลี้ยงท่านอย่าให้อดรันทดใจ


ด้วยชนกชนนีนั้นมีคุณ


ได้การุณเลี้ยงรักษามาจนใหญ่


อุ้มอุทรป้อนข้าวไปเท่าไร


หมายจะได้พึ่งพาธิดาดวง

ตัวอย่าง นิราศ

       นิราศเมืองแกลง เป็นนิราศเรื่องแรกของสุนทรภู่ แต่งขึ้นในปี พ.ศ.๒๓๔๙ หลังจากที่พ้นโทษออกมา เมื่อกรมพระราชวังหลังเสด็จ สุนทรภู่ไปเมืองแกลงด้วยสาเหตุใด บางท่านว่าสุนทรภู่จะไปบวชเพื่อสะเดาะเคราะห์ ประกอบกับอายุครบบวชพอดี แต่เมื่ออ่านในนิราศ ก็ไม่พบในที่ใดว่าท่านไปบวชเป็นแต่เพียงมีข้อความ

      "ทั้งถือศีลกินเพลเหมือนเช่นบวช เย็นเย็นสวดศักราชศาสนา"  แสดงว่าท่านไม่ได้บวช บางท่านว่าสุนทรภู่ไปหาบิดาเพื่อขอเงินมาแต่งงานก็ยิ่งน่าประหลาดใจ เพราะท่านบิดาบวชอยู่ จะเอาเงินที่ไหนมาให้สุนทรภู่ทั้งมารดาของท่าน ก็เป็นนางนมพระธิดาของพระองค์เจ้าจงกลอยู่ น่าจะช่วยเรื่องเงินทองได้มากกว่านอกจากนี้ ยังมีความปรากฏในนิราศตอนหนึ่งว่า  "จะกรวดน้ำคว่ำขันจนวันตาย แม้เจ้านายท่านไม่ใช้แล้วไม่มา"   ทำให้ต้องคิดหนักขึ้นไปอีกว่า ท่านไปด้วยกิจธุระของเจ้านายท่านใดหรือไม่หรือเจ้านายท่านจะใช้ให้สุนทรภู่ไปหาบิดาด้วยเรื่องอะไร นักศึกษางานของท่านพากันคิดไปได้ร้อยแปดจะอย่างไรก็ดี นิราศเรื่องนี้ก็สนุกสนานน่าติดตามยิ่งนักท่านบรรยายถึงเส้นทางการเดินทาง ผ่านสถานที่ต่างๆ แล้วก็พร่ำพรรณนาถึงแม่จันอยู่มิได้ขาดซึ่งหากสังเกตเปรียบเทียบกับนิราศเรื่องหลังๆ ของท่านจะเห็นได้ชัดว่า มุมมองของท่านที่มีต่อโลก เปลี่ยนไปอย่างไร..

ผลงานของสุนทรภู่

       หนังสือบทกลอนที่สุนทรภู่เเต่งมีมากมาย ที่ได้ยินเเต่ชื่อเรื่องยังหาฉบับไม่พบก็มี ที่หายสาบสูญไปเเล้วไม่ได้ยินชื่อเรื่องก็มี เเต่เรื่องที่ยังมีต้นฉบับอยู่ในปัจจุบันมี ๒๔ เรื่อง คือ - นิราศ ๙ เรื่อง ได้เเก่    นิราศเมืองเเกลง นิราศพระบาท นิราศภูเขาทอง นิราศเมืองสุพรรณ นิราศวัดเจ้าฟ้า นิราศอิเหนา นิราศพระเเท่นดงรัง นิราศพระปฐม เเละนิราศเมืองเพชรบุรี - นิทาน ๕ เรื่อง ได้เเก่ โคบุตร พระอภัยมณี พระไชยสุริยา ลักษณวงศ์ เเละ สิงหไตรภพ - สุภาษิต ๓ เรื่อง ได้เเก่ สวัสดิรักษา เพลงยาวถวายโอวาท เเละ สุภาษิตสอนหญิง - บทละคร ๑ เรื่อง คือ เรื่องอภัยนุราช - บทเสภา ๒ เรื่อง ได้เเก่ ขุนช้างขุนเเผน ตอนกำเนิดพลายงาม เเละเรื่องพระราชพงศาวดาร - บทเห่กล่อม ๔ เรื่อง ได้เเก่ เห่เรื่องจับระบำ เห่เรื่องกากี เห่เรื่องพระอภัยมณี เเละเห่เรื่องโคบุตร

ประวัติ (โดยย่อ)

        สุนทรภู่เกิดเมื่อวันจันทร์ เดือน ๘ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีมะเมีย จุลศักราช ๑๑๔๘ เวลาประมาณ ๘.๐๐ น. ซึ่งตรงกับวันที่ ๒๖ มิถุนายน ๒๓๒๙ ในรัชกาลที่ ๑ บิดามารดาชื่อใดไม่ปรากฏ ทราบเพียงว่ามารดามีเชื้อสายผู้ดี เเละทำหน้าที่เป็นแม่นมของพระธิดาในกรมพระราชวังหลัง ส่วนบิดานั้นบวชเป็นพระอยู่ที่วัดบ้านกร่ำ อำเภอเเกลง จังหวัดระยอง เมื่อสุนทรภู่โตพอสมควร มารดาได้นำไปฝากให้เรียนหนังสือที่วัดชีปะขาว หรือวัดศรีสุดารามในปัจจุบัน เมื่อมีความรู้ดีเเล้ว มารดานำไปฝากเป็นข้าในกรมพระราชวังหลัง เเต่อยู่ได้ไม่นานก็ลาออกไปเป็นเสมียน สุนทรภู่รับราชการไม่ก้าวหน้านัก เพราะติดนิสัยรักกาพย์กลอน กระทั่งในสมัยรัชกาลที่ ๒ จึงเป็นที่โปรดปรานให้เป็น "ขุนสุนทรโวหาร" ( ภู่ ) เรียกกันสั้นๆ ว่า "สุนทรภู่ " ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๔ ได้รับบรรดาศักดิ์เป็น " พระสุนทรโวหาร " เเละถึงเเก่กรรมเมื่อปีเถาะ
พ.ศ. ๒๓๙๘ อายุได้ ๗๐ ปี